Yöntem
Faz dizinli ultrasonik muayene (PAUT, Phased Array Ultrasonic Testing), çok sayıda küçük elemandan oluşan bir dizi (array) prob kullanır. Elemanların tetiklenme zamanlaması (gecikme yasaları) elektronik olarak ayarlanır; böylece ses demeti prob yer değiştirmeden farklı açılara yönlendirilebilir ve belirli derinliklere odaklanabilir. Klasik ultrasonik muayenede (UT) olduğu gibi prob ile yüzey arasında bir kuplaj ortamı kullanılır.
Tarama ve görüntüleme
-
Sektörel tarama (S-scan): Ses demetinin bir açı aralığında taranmasıyla kesit görüntüsü elde edilmesi.
-
Doğrusal tarama (E-scan): Sabit açıdaki demetin dizi boyunca elektronik olarak kaydırılması.
-
Görüntüler: A-scan sinyalinin yanı sıra B-, C- ve S-scan görüntüleri birlikte değerlendirilebilir.
-
Enkoderli tarama: Prob bir tarayıcı düzenekle hareket ettirildiğinde veriler konum bilgisiyle birlikte kaydedilir.
Hangi tarama düzeninin uygulanacağı proje kapsamında belirlenir.
Kullanım alanları
Boruların çevresel ve boyuna kaynakları, basınçlı ekipman kaynakları, nozul bağlantıları gibi karmaşık geometriler ve korozyon haritalama gibi uygulamalarda kullanılabilir. Yöntemin uygunluğu; malzeme türü, kalınlık, geometri, erişim ve proje ya da standart gerekliliklerine göre değerlendirilir.
Yöntemin özellikleri
-
Tarama verisi kayıt altına alınır; sonradan yeniden incelenebilir.
-
Tek bir prob konumundan birden çok açıyla tarama yapılabilir.
-
İyonlaştırıcı radyasyon içermez.
-
Kaba taneli malzemeler, ince kesitler ve bazı geometriler uygulanabilirliği sınırlayabilir.
-
Tarama planı, kurulum ve kalibrasyon klasik UT'ye göre daha ayrıntılı hazırlık gerektirir.
Süreç unsurları
-
Prosedür ve tarama planı: Prob ve kama seçimi, odak yasaları, tarama düzeni ve kabul kriterleri.
-
Kalibrasyon: Uygun referans blokları ile hassasiyet ayarı ve enkoder kontrolü.
-
Yüzey hazırlığı: Tarama yüzeyinin ses iletimine ve tarayıcı hareketine uygun durumda olması.
-
Personel: İlgili gerekliliklere uygun yetkinlikteki personel.
-
Raporlama: Kayıtlı tarama verisi üzerinden bulguların konum ve değerlendirme bilgisiyle raporlanması.
UT ve RT ile ilişkisi
PAUT, ultrasonik muayenenin (UT) gelişmiş bir uygulamasıdır. TOFD gibi diğer ultrasonik tekniklerle veya radyografik muayene (RT) ile birlikte tamamlayıcı olarak kullanılabilir. Hangi yöntemin veya yöntem kombinasyonunun uygulanacağı; malzeme, kalınlık, bağlantı tipi ve proje ya da standart gerekliliklerine göre belirlenir.